ፖሊኢቲሊን ቴረፍታሌት (PET) ኣብ ኢንዱስትሪ መዐሸጊ መግቢ ብሰፊሑ ዝጥቀመሉ ዓይነት ፕላስቲክ እዩ። ተፈታውነቱ ካብቲ ብሉጽ ግሉጽነትን ሓይልን መከላኸሊ ባህርያቱን ዝምንጩ ኮይኑ፡ ንዝተፈላለዩ መዐሸጊ መግቢ ምቹእ ንብረት ይገብሮ። ግን ፒኢቲ ብሓቂ መግቢ-ደረጃ ፕላስቲክ ድዩ? እዚ ጽሑፍ እዚ፡ ኣብ ባህርያት ፒኢቲ፡ ኣብ መዐሸጊ መግቢ ዘለዎ ኣጠቓቕማ፡ ከምኡ’ውን ንመግቢ-ደረጃ ፕላስቲክ ዝምልከት ደረጃታት ዘማልእ ድዩ ዘማልእ ክግምግም እዩ። ብተወሳኺ ኣብቲ ኢንዱስትሪ ዝጥቀሙሉ ዝተፈላለዩ ናይ ፒኢቲ መዐሸጊ ሳንዱቕ ክንድህስስ ኢና።
ምርዳእ ፒኢቲ ማተርያል
ፒኢቲ ኣብ ስድራቤት ፖሊስተር ዝምደብ ተርሞፕላስቲክ ፖሊመር ረዚን እዩ። ኣብ ጽሕጊ ክዳውንቲ፡ ፈሳስን መግብን ዝሓዘ መትሓዚ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምፍራይ ተርሞፎርሚንግ ብሰፊሑ ይጥቀመሉ። ኬሚካላዊ ኣቃውምኡ ብተደጋጋሚ ኤቲሊን ቴረፍታሌት ኣሃዱታት ዝቖመ ኮይኑ፡ ንፒኢቲ ፍሉይ ባህርያት ከም ልዑል ጥንካረ፡ ምርግጋእ ሙቐትን ብሉጽ ናይ ጋዝ መከላኸሊ ባህርያትን ይህቦ። እዞም ባህርያት እዚኦም ንፒኢቲ ንኣፕሊኬሽን መዐሸጊ ምቹእ ይገብርዎ፣ ብፍላይ ኣብ ኢንዱስትሪ መግቢ፣ ኣብዚ ምሕላው ፍረሽነት መግቢን ምንዋሕ ዕድመ ምዕቃብን ወሳኒ እዩ።
ባህርያት ፒ.ኢ.ቲ
ፒኢቲ ብግሉጽነቱ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ተጠቀምቲ ነቲ ፍርያት ብመዐሸጊ ኣቢሎም ክርእዩ ዘኽእሎም ኮይኑ፡ እዚ ድማ ንብዙሓት መግብታት ተደላዪ ባህሪ እዩ። ብተወሳኺ ልዑል ናይ ሓይሊ-ን-ክብደት ሬሾ ስለዘለዎ፡ ነባሪን ቀሊልን ይገብሮ። ብተወሳኺ ፒኢቲ ጸረ-ባክተርያ ባህርያት ስለዘለዎ ምስ መግቢ ርክብ ኣይገብርን እዩ፣ እዚ ድማ ድሕነት መግቢ ንምርግጋጽ ወሳኒ እዩ። ብሉጽ ናይ ኦክስጅንን ካርቦን ዳይኦክሳይድን መከላኸሊ ባህርያቱ፡ ካርቦን ዘለዎም መስተታትን ካልኦት ዝበላሸዉ መግብታትን ንምዕሻግ ምቹእ ይገብሮ።
ድሕነትን ደንብታትን
ድሕነት ፒኢቲ ከም መግቢ-ደረጃ ንብረት ብብዙሓት ተቖጻጸርቲ ትካላት ኣብ መላእ ዓለም ዝድገፍ ኮይኑ፡ ምምሕዳር መግብን መድሃኒትን ኣመሪካ (FDA)ን በዓል መዚ ድሕነት መግብን ኤውሮጳን (EFSA) ሓዊሱ። እዘን ትካላት ንፒኢቲ ገምጊመን ኣብ ምትእስሳር መግቢ ኣብ ዝግበር መተግበሪታት ንኽትጥቀመሉ ውሑስ ምዃኑ ወሲነን እየን። ንኣብነት፡ ኤፍዲኤ ንፒኢቲ ኣብ መዐሸጊ መግቢ ዳግማይ ምጥቃም ኣጽዲቑዎ ኣሎ፡ እዚ ድማ ፍሉይ ደረጃ ጽሬት ዘማልእ እንተኾይኑ እዩ። እዚ ኣፍልጦ ኣብ ሰፊሕ ሳይንሳዊ መጽናዕትን ፈተነታትን ዝተመርኮሰ ኮይኑ፡ ምርግጋእ ፒኢቲን ምስ ቀመማት መግቢ ዘይምግባርን ዘርኣየ እዩ።
ኣጠቓቕማ ፒኢቲ ኣብ መዐሸጊ መግቢ
ፒኢቲ ብሰንኪ ብዙሕ ዕዮታት ዘለዎን ብሉፅ ኣፈፃፅማን ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት መዐሸጊ መግቢ ብሰፊሑ ይጥቀመሉ። ኣብ ምፍራይ ጥርሙዝ መስተ፡ ጀርካን መቐመጢን ድሉው-ን-መግቢ ሳጹናትን ልሙድ እዩ። ብተወሳኺ ፒኢቲ ንዝተፈላለዩ ክፋላት ኢንዱስትሪ መግቢ ድሌታት ንምምላእ ንመግቢ-ደረጃ ፒኢቲ መዐሸጊ ሳንዱቕ ንምፍራይ እውን ይጥቀመሉ።
ሳጹናት ምግቢ ፒኢቲ ብፍላይ ንዝተጠብሰ ምግቢ ንምዕሻግ ዝተዳለዉ እዮም። ግሉጽነቱ ተጠቀምቲ ነቲ ፍርያት ብንጹር ክርእዩ ዘኽእሎም ኮይኑ፡ ሓይሉ ድማ እቲ መዐሸጊ ኣብ እዋን መጓዓዝያን ምርኢትን ኣተሓሕዛ ክጻወር ከም ዝኽእል የረጋግጽ። ፒኢቲ መጋገዪ ሳንዱቕ እውን ርስሓት-ዘይት-ዘይትኣትዎ ባህርያት ኣለዎም፣ እዚ ድማ ፍረሽነትን ፅሬትን ዝተጠብሰ ምግቢ ንምዕቃብ ይሕግዝ።
ሳጹናት ምቁር መግቢ ፒኢቲ ካብ ፍረታትን ደረቕ ፍረታትን ክሳብ ቺፕስ ድንሽን ኩኪስን ዝተፈላለዩ ምቁር መግብታት ንምዕሻግ ይጥቀሙ። እዞም ሳጹናት እዚኣቶም ርስሓትን ኦክስጅንን ብኣድማዒ መንገዲ ይዓግቱ፣ እዚ ድማ ንኸይበላሾን ንቕርጽን መኣዛን ምቁር መግቢ ንምዕቃብን ወሳኒ እዩ። ቀሊል ክብደት ዘለዎ ባህርያት ፒኢቲ ንተንቀሳቓሲ መዐሸጊ ምቁር መግቢ እውን ምቹእ ምርጫ ይገብሮ።
ሳጹናት መዐሸጊ ኣሕምልቲ ፒኢቲ ንፍሩይ ፍርያት ርኡይ ብልጫታት ይህቡ። ግሉጽነት ፒኢቲ፡ ተጠቀምቲ መዐሸጊ ከይከፈቱ ፍረሽነት ኣሕምልቲ ክግምግሙ የኽእሎም። ካብዚ ሓሊፉ ፒኢቲ ብዝተፈላለየ ቅርጽን ዓቐንን ክቕረጽ ስለዝኽእል ካብ ቆጽሊ ዘለዎም ሓምለዋይ ክሳብ ሱር ኣሕምልቲ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ኣሕምልቲ ንምዕሻግ ምቹእ ይገብሮ።
መዐሸጊ ፍርያት ስጋ ካብ ትሑት ሙቐት ክጻወርን ብከላታት ብኣድማዒ መንገዲ ክዓግትን ዝኽእል ንብረት ክኸውን ኣለዎ። ሳጹናት መዐሸጊ ስጋ ፒኢቲ ነዞም ጠለባት ንምምላእ ዝተዳለዉ ኮይኖም፡ ንኽልቲኦም ፍሩያትን ዝተመስርሑን ስጋታት ብሉጽ መከላኸሊ ይህቡ። እቲ ንብረት ጥንካረን ግሉጽነትን እቲ ፍርያት ብግቡእ ከም ዝሕሎን ኣቓልቦ ተጠቀምቲ ከም ዝስሕብን የረጋግጽ።
ኣከባብያዊ ኣብ ግምት ዘእተወ
ፒኢቲ ብዘይካ እቲ ዘለዎ ተግባራዊ ብልጫታት ብከባብያዊ ባህርያቱ እውን ተፈታዊ እዩ። 100% ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል ኮይኑ፡ እቲ መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ድማ ምስ ምፍራይ-ዝተሓሓዝ ኣሰር ካርቦን ብዓቢኡ ክቕንስ ይኽእል። ዳግመ-ምጥቃም ፒኢቲ (rPET) ኣብ ኢንዱስትሪ መዐሸጊ መግቢ እናተጠቐመ ይኸይድ ኣሎ፣ እዚ ድማ ንድንግል ፒኢቲ ዘላቒ ኣማራጺ ይህብ። rPET ምጥቃም ሃፍቲ ይቑጥብ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ መጉሓፊ ጐሓፍ ዝውዳእ መጠን ጎሓፍ ፕላስቲክ እውን ይቕንስ እዩ።
ዳግመ-ምጥቃምን ዘላቕነትን
ዳግመ-ምጥቃም ፒኢቲ ጽቡቕ-ዝተመስረተ መስርሕ ኮይኑ፡ ኣብ መወዳእታ ሓደስቲ ፍርያት ንምፍጣር ምእካብ፡ ምፍላይ፡ ምጽራይን ዳግማይ ምምስራሕን ዘጠቓልል እዩ። እዚ ዕጹው-ሉፕ ስርዓት ንጽልዋ ከባቢ ንምንካይ ዝሕግዝን ነቲ ዓንኬላዊ ቁጠባ ዝድግፍን እዩ። ብዙሓት ኩባንያታት ሕጂ ኣብ ፒኢቲ መዐሸጊኦም ዳግማይ ዝተጠቕሙ ንብረታት ይውስኹ ኣለዉ፡ እዚ ድማ ምስልኦም ዘላቕነት ዘዕብዮ ጥራይ ዘይኮነስ ጠለብ ተጠቀምቲ ንከባቢ ዝምችኡ ፍርያት ዘማልእ እዩ።
መደምደምታ
ኣብ መደምደምታ፡ ፒኢቲ ብሓቂ ኣብ መዐሸጊ መግቢ ብዙሕ ብልጫታት ዘለዎ ናይ መግቢ-ደረጃ ፕላስቲክ እዩ። ድሕንነቱ፣ ብዙሕ ዕዮታት ዘለዎን ንከባብያዊ ረብሓታቱን ንኣፍረይትን ተጠቀምትን ላዕለዋይ ምርጫ ይገብሮ። ዝተፈላለዩ ዓይነታት ናይ ፒኢቲ መዐሸጊ ሳንዱቕ፡ ከም ፒኢቲ ምቁር መግቢ ሳንዱቕን ፒኢቲ ስጋ ሳንዱቕን፡ ዝተፈላለየ ድሌታት ኢንዱስትሪ መግቢ ዘማልኡ ኮይኖም፡ ፍርያት ፍሩይ፡ ውሑስን ንተጠቀምቲ ሰሓብን ኮይኑ ከም ዝቕጽል የረጋግጹ። እቲ ኢንዱስትሪ እናማዕበለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ፒኢቲ ኣብ ዘላቒ ፍታሕ መዐሸጊ ዝያዳ ተራ ክጻወት ትጽቢት ይግበር፡ በዚ ድማ ኣብ ጽላት መዐሸጊ መግቢ ከም ቁልፊ ንብረት ዘለዎ መርገጺ ዝያዳ ከደልድል እዩ።
